Denkrelaties in geschreven taal

Omschrijving

Denkrelaties zijn verbanden die in taal (bewust of onbewust) gelegd worden tussen woorden en begrippen.

Toelichting

Taalgebruik kent altijd een onderwerp en een bewering daarover (onderwerp en hoofdgedachte). Die bewering wordt vaak ‘vertaald’ in signaalwoorden:  woorden die de lezer informatie verschaffen over de taal-en denkrelaties in een tekst.
Er bestaan signaalwoorden die
-verbanden tussen taal en werkelijkheid aanduiden (morgen, tussentijds)
-bepaalde redeneringen ondersteunen (belangrijk, daadwerkelijk)
-redeneringen weergeven (omdat, dus, desondanks, niettegenstaande) enzovoort.
Een voorbeeld: “Als je water verhit tot 100 graden celcius, dan gaat het koken. Daardoor ontstaat stoom, die je vervolgens kunt gebruiken om….”
Deze denkrelaties zie je terug binnen zinnen, tussen zinnen en alinea’s. Signaalwoorden geven verschillende soorten verbanden aan: gevolgtrekkend verband, tegenstellend, vergelijkend, expliciet, argumenterend, verwijzend.

Zie ook

school- en vaktaal; cognitieve taalfuncties; schooltaalwoorden

Praktijkvoorbeelden

Begripsontwikkeling: