Reflecteren op een schrijfopdracht bij biologie

Fragmenten van reflectiegesprekken met een docent biologie en twee groepjes leerlingen (4 havo/4 vwo) over de schriftelijke verwerking van een praktische opdracht.

Beschrijving

Op het Montessori College te Nijmegen hebben leerlingen voor het vak biologie een practicum uitgevoerd en daarover een verslag geschreven. In het practicum werd onderzocht wanneer er grensplasmolyse optreedt als een aardappel in een zoutoplossing wordt gedaan.
De leerlingen werkten in groepjes van drie (drie meisjes uit 4 vwo, drie jongens uit 4 havo).
Voordat docent Wim het practicum liet uitvoeren, heeft hij in een tutorsessie met andere vakdocenten besproken welke onduidelijkheden er waren in de handleiding. Daarop heeft hij een verbeterde versie gemaakt en die uitgedeeld aan de leerlingen.
In video 1 bespreken de leerlingen welke fouten zij hebben gemaakt in de schriftelijke verslaglegging van de proef. Ook de docent geeft zijn mening.
In video 2 noemen de leerlingen en hun docent verbeterpunten voor de handleiding van het practicum.
De interviewer is Piet-Hein, verbonden aan het Instituut voor Leraar en School (ILS) van de Radboud Universiteit Nijmegen.
U kunt deze goede opleidingspraktijk in  z’n geheel of in gedeeltes gebruiken om uw leraren in opleiding (lio’s) individueel of in groepjes bezig te laten zijn met het schrijfonderwijs binnen hun vak. Het aspect van feedback geven en de rol van herschrijven komt uitgebreid aan bod.

Deel 1: "uitvoering van de schrijfopdracht"

Kijkvragen

  1. Wat moet volgens jou een vakdocent weten van onderstaande onderwerpen om deugdelijke schriftelijke verwerkingsopdrachten aan zijn leerlingen te kunnen aanbieden?
  • Schrijven 
  • Functionele schrijftaken
  • Stappenplan schrijven 
  • Schrijfproces 
  • Feedback geven en verwerken op teksten
  • Hardop voordoen van schrijfstrategieën
  • Hardop voordoen van vakmatig redeneren
  • Feedback geven op teksten
2. Vind je dat die kennisbasis identiek moet zijn voor een docent Nederlands en voor docenten van andere vakken?


Videofragmenten deel 1



Transcript 1

Klik hier voor het fragment bij transcript 1.

Transcript 2

Klik hier voor het fragment bij transcript 2.

Transcript 3

Klik hier voor het fragment bij transcript 3.

Transcript 4

Klik hier voor het fragment bij transcript 4.

Materialen

  • Practicumverslag meisjes: onderdelen 'theoretische verhandeling', 'onderzoeksvraag', 'hypothese', 'discussie' en 'bronnen' .
  • Practicumverslag jongens: onderdelen 'inleiding', 'onderzoeksvraag', 'hypothese', 'discussie' en 'bronvermelding' .

Deel 2: "verbeterpunten schrijfopdracht"

Kijkvragen

  1. Welke twee redenen noemt de docent voor het herschrijven van de handleiding bij deze opdracht?
  2. Waarom noemt de docent juist deze twee zaken, denk je?
  3. De docent geeft op een later moment in het interview aan [hier niet opgenomen] dat hij het prettig zou vinden als derden de herschreven handleiding nogmaals zouden lezen. Zijn vragen aan de lezers zouden zijn:

   a. Wat voor feedback geven de leerlingen in deze fragmenten?
   b. Wat zou jij op basis van deze fragmenten aan feedback geven?

  4. De jongens geven andere feedback dan de meisjes. Hoe kun je dit verschil interpreteren?



Videofragmenten deel 2



Transcript 1

Klik hier voor het fragment bij transcript 1.

Transcript 2

Klik hier voor het fragment bij transcript 2.

Transcript 3

Klik hier voor het fragment bij transcript 3.

Materialen

Handleiding practicumverslag: originele en herschreven inleiding, waarin wordt ingegaan op het doel van het schrijven van het verslag.

Opdrachten

  1. Gebruik voor deze opdracht een handleiding van een schriftelijke verwerkingsopdracht van je eigen vak (of van een ander vak).
  2. Neem een hardopdenkprotocol af bij een leerling terwijl die met deze handleiding werkt.
  3. Vraag na afloop aan de leerling welke moeilijkheden hij/zij ondervond bij het werken met de handleiding.
  4. Werk het protocol eventueel uit in een transcriptie.
  5. Vergelijk het protocol met de antwoorden van de leerlingen.
  6. Werk de volgende vraag uit: op welke punten kan de handleiding worden herschreven?

Kennisbasis

  1. Wat moet volgens jou een vakdocent weten van onderstaande onderwerpen om deugdelijke schriftelijke verwerkingsopdrachten aan zijn leerlingen te kunnen aanbieden? 

2. Vind je dat die kennisbasis identiek moet zijn voor een docent Nederlands en voor docenten van andere vakken?

Taalcompetenties

Aansluitend bij vraag 1 en 2 bij het onderdeel kennisbasis die gaat over de vereiste kennisbasis op het gebied van schrijven: in de docentcompetenties voor eerstegraads leraren wordt verwoord welke competenties docenten van alle vakken op dit gebied zouden moeten bezitten.
VICL-competentie 3: Vakinhoudelijke en didactische competentie Vereisten Kennis
Heeft kennis van de invloed van taalbeheersing en taalverwerving op het leren en weet daar in de praktijk rekening mee te houden.
• Het kunnen geven van goede schrijfopdrachten aan leerlingen
• Het kunnen schrijven van een deugdelijke handleiding
• Het kunnen geven van feedback op product en proces
• Het leerlingen kunnen verduidelijken hoe en waarom ze commentaar kunnen geven op elkaars teksten.
• Het kunnen beoordelen van een originele tekst en de herschreven versie(s).
• Het kunnen verwerken van kritiek op een tekst.